
12 par kranialnervar lämnar hjärnstammen/skallen. Tre typer: Motoriska (muscleller), Sensoriska (känsla till hjärnan), Autonoma (blandade) (viscerala funktioner: saliv, hjärtfrekvens, tarmrörelse). Numrerade I–XII rostralt-kaudalt.
| Nr | Namn | Typ | Huvudfunktion | Utgångskanal / Foramen |
|---|---|---|---|---|
| I | N. olfactorius (Lukt) | Sensorisk | Luktsinne från näsa/bihålor | Lamina cribrosa (siebbein) |
| II | N. opticus (Syn) | Sensorisk | Syn från näthinna → visuell cortex | Canalis opticus |
| III | N. oculomotorius | Motorisk + Autonom | Ögonrörelser (medial, upp, ner), pupilkonstriktion, ögonlockshissning | Fissura orbitalis superior |
| IV | N. trochlearis | Motorisk | Ögonrörelse nedåt/inåt (m. obliquus superior) | Fissura orbitalis superior |
| V | N. trigeminus | Motorisk + Sensorisk | Motorik: tuggmuscler. Sensorik: ansikte, slemhinnor, tänder (3 grenar: V1 oftalmicus, V2 maxillaris, V3 mandibularis) | V1: Fissura orbitalis sup. V2: Foramen rotundum. V3: Foramen ovale |
| VI | N. abducens | Motorisk | Lateral ögonrörelse (m. rectus lateralis) | Fissura orbitalis superior |
| VII | N. facialis (Ansikte) | Motorisk + Sensorisk + Autonom | Motorik: ansiktsuttryck, m. stapedius. Sensorik: smak anteriora 2/3 tunga. Autonom: tårkörtel, salivkörtlar (submandibulär, sublingual) | Canalis facialis → Foramen stylomastoideum |
| VIII | N. vestibulocochlearis (Hörsel/Balans) | Sensorisk + Autonom | Cochlear: hörsel. Vestibular: balans, räckningssinne | Meatus acusticus internus |
| IX | N. glossopharyngeus | Motorisk + Sensorisk + Autonom | Motorik: sväljning/tal (m. stylopharyngeus). Sensorik: smak/beröring posterior 1/3 tunga, öron. Autonom: karotissinus (blodtryck), parotis saliv | Foramen jugulare |
| X | N. vagus (Vagussnerven) | Motorisk + Sensorisk + Autonom | Motorik: sväljning/tal (farynx/larynx). Sensorik: hals, gag-reflex. Autonom: parasympatikus till hjärta, lungar, mage, tarm (till splenisk flexur) | Foramen jugulare |
| XI | N. accessorius | Motorisk | M. sternocleidomastoideus (halsvridning), m. trapezius (axelhöjning) | Foramen jugulare |
| XII | N. hypoglossus | Motorisk | Tungmotorik (tal, sväljning, tuggning) | Canalis hypoglossalis |
Hälsa och Sjukdom © https://www.sjukdom.online