Diarré på natten – ett varningssignal som kräver utredning
Nattlig diarré (vaknar för att gå på toaletten) är **inte normal** och pekar ofta på organisk sjukdom. Definierad som lösa avföringar ≥3×/dygn, nattetid.
Huvudorsaker
- Diabetisk autonom neuropati: Högt blodsocker skadar vagusnerv → motorikstörning tarm → nattlig diarré (ofta växel med förstoppning), gastropares. **Nyckel: Blodsockerkontroll, mindre måltider, ingen mat efter 17–18.
- Inflammatorisk tarmsjukdom (IBD):
- Colitis ulcerosa (endast kolon) – blodig diarré, tenesmus.
- Crohns sjukdom (var som helst GI) – smärta, diarré, viktminskning, perianal sjukdom.
- Arv, immun, mikrobiom, rökning (skyddar mot UC, ökar Crohns).
- Infektioner (akuta): Virus (norovirus), bakterier (Campylobacter, Salmonella, Clostridioides difficile), parasiter (Giardia). Ofta självläkande 3–7 dagar.
- Läkemedel: Metformin, SSRI, PPI, antibiotika, magnesium, laxativa.
- Övriga: Sockeralkoholer (sorbitol, xylitol), bile acids malabsorption (efter ileumresektion / gallbladderborttagning), hyperthyreos, carcinoid, cancer.
När söka läkare?
- Varar > 3–4 dagar (akut) eller återkommande nattlig > 2 v.
- Blod i avföring, feber, viktminskning, nattlig sveda, anemi.
- Diabetes + ny nattlig diarré – kontakta diabetesteam.
Utredning
Blod (Hb, CRP, TSH, HbA1c, kalcium), avföring (kalprotektin, kultur, parasit, elastas), eventuellt kolonoskopi + biopsi, SeHCAT (gallsyramalabsorption).
Behandling (orsaksbaserad)
- IBD: 5-ASA (mesalazin), kortison, immunomodulatorer, biologika.
- Diabetes: HbA1c-mål, justera metformin (XL-form), loperamid, bile acid binders (kolestyramin).
- Infektion: Antibiotika vid bakteriell/parasitär (ej virus).
- Symptomatisk: Loperamid (ej vid feber/blod), vätska/elektrolyter, probiotika (S. boulardii).